Kömür satın alırken kömürün;
Kalorisini, külünü, kükürdünü, şişme endeksini, nem miktarını, ağırlığını sorunuz.
1. KÖMÜR SATIN ALIRKEN KALORİSİNE DİKKAT EDİNİZ
Sizi ısıtanın kömürün kütlesi değil kalorisi olduğunu unutmayınız.
Kalorisi düşük 2000 kg kalitesiz kömür yerine kalorisi yüksek 1200 kg. kömürle ısınmanız mümkündür.
ÖRNEK :
2000 kg/yıl x 3500 Kcal/kg =7.000.000 Kcal/yıl
1200 kg/yıl x 6000 Kcal/kg.=7.200.000 Kcal/yıl
dolayısıyla, 2000 kg. külü ve nemi yüksek kalitesiz kömür yerine külü ve nemi düşük kaliteli 1200 kg. kömürle ısınmak mümkündür.
Kalorisi 3500 KCal/kg. olan kömür yerine kalorisi 7000 KCal/kg. olan kömür satın alarak kömür tüketiminizi yarı yarıya düşürebilirsiniz.
Kalorisi düşük kömür pahalı kömürdür. Satın alacağınız kömürün kalorisi 3500 KCal/kg. ise kalorisi 7000 KCal/kg. olan kömüre göre 2 kat daha fazla kömür kullanmak zorunda olacağınızı unutmayınız. Kömür satın alırken kömürün kalorisini mutlaka sorgulayınız.
Satışa sunulan yerli kömürün kalorisi en az 4000 Kcal/kg (orijinal bazda), ithal kömürün ise 6000 Kcal/kg (orijinal bazda) olmalıdır.
2. KÖMÜR NASIL YAKILIR
SOBALARDA YAKMA TALİMATI
Kömürün verimle yanması için üstten tutuşturunuz.
Sobanın duman sızdırmasına karşın soba borularının dirsek ve uzatmalarına dikkat ediniz
Sobayı 3/2 oranında doldurunuz.
Soba borularını çekişi engellemeyecek şekilde uzun tutunuz.ve az sayıda dirsek kullanınız.
Bacanızı en az yılda 1-2 defa temizleyiniz.
Sobada yanan kömürün üstüne kömür atmayınız, yanan kömür kül haline dönüştükten sonra külün üstüne kömür ilave ediniz.
Yanan sobanın içine herhangi aliminyum, gazete parçası, poşet v.s gibi atık maddeler atmayınız. Bu gibi durumlarda bacanızın çabuk kurum yapmasına ve bacaların tıkanmasına sebep verebilir.
Kömürün daha dayanıklı olması için hava şartlarına uygun olarak, sobanın hava kapağını uygun şekilde açık/kapalı tutunuz.
Kömürün kısmen yanmayıp kor haline gelmeden, alt ve üst hava alma kapaklarını kapatmayınız.
Isıdan daha iyi verim almak için sobayı duvar mesafesinden en az 50-60 cm uzak tutunuz.
Sobayı tutuşturmak için tahta parçası, çıra tavsiye ediyoruz. Başka atık maddelerle tutuşturulduğu takdirde, hem bacanıza hemde sağlığınıza zararı olabilir.
NOT : Lodoslu ve rüzgarlı havalarda soba yakmamaya özen gösteriniz. Ciddi ölümlere, zehirlenmelere sebebiyet verebilir. Ülkemizde 1 yılda yüzlerce insan bu sebepten dolayı ölmektedir.
KALORİFERLERDE YAKMA TALİMATI
Kalorifer Kazanına kömür ilave etmek gerektiğinde yeni kömürü yanmakta olan korun üzerine değil yanlarına yerleştirin.
Ateş ve küllük kapağını açmayınız, kapaklar üzerindeki klapeler vasıtasıyla hava girişini ayarlayınız ve istenilen yanmayı sağlayınız.
Kazan su sıcaklığını dış ortam sıcaklığına göre ayarlayıp yakışı sağlayınız.
Baca damperini yakışa göre ayarlayınız.
Geceleri kazan uyutma yöntemini uygulayınız ki ilk tutuşturma masrafınız olmasın.
KÖMÜR NEDİR?
Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş olup, diğer kaya tabakalarının arasında damar haline uzunca bir süre (milyonlarca yıl) ısı, basınç ve mikrobiyolojik etkilerin sonucunda meydana gelmiştir.
Kömür Organik olgunluğuna göre tiplere ayrılır;
KÖMÜR NASIL OLUŞUR ?
Kömür, nebatların bataklık alanlarda birikmesi sonucu oluşan tabakaların değişime uğraması neticesi meydana gelmiştir. Bu tabakalar üzerine çeşitli çökeltilerin birikmesi ve arz'ın hareketleri sonucu derinliklere gömülmüştür. Gömülmüş olan bu nebatlar; artan ısı ve basınca maruz kaldıklarında bünyelerinde fiziksel ve kimyasal değişikliğe uğrayarak kömüre dönüşürler. Bu proses milyonlarca yıl içinde gerçekleşerek kömürler organik olgunluklarına göre Linyit, Altbitümlü, Kömür, Bitümlü kömür ve Antrasit tiplerine ayrılırlar.
Linyit ve kısmen AltBitümlü kömürler genellikle yumuşak, kırılgan ve mat görünüştedirler. Bu tip kömürlerin ana özelliği göreceli olarak yüksek nem içerirler ve karbon içerikleri düşüktür. Antrasit ve Bitümlü kömürler ise genellikle sert ve parlak görünüştedirler. Göreceli olarak nem içerikleri düşük olup, karbon oranları yüksektir. Jeolojik olarak kömürlerin yaşları 400 milyon yıl ile 15 milyon yıl arasında değişir. Genellikle yaşlı kömürler daha kalitelidir.
Tüm Dünyada Günlük Hayatta Kömür Niçin Önemlidir?
Kömür Dünyada en yaşlı bir şekilde bulunan, güvenilir aynı zamanda düşük maliyetlerle elde edilebilen temiz bir fosil yakıtıdır.
Yaygın : Kömür Dünya'da 50 den fazla ülkede üretilmektedir. Kömür rezervleri diğer fosil yakıtlar gibi (petrol ve doğalgaz) Dünya'nın belli bir bölümünde değil fakat tüm dünyada yaygın bir şekilde bulunmaktadır.
Emniyetli : Kömür kullanımı, depolaması ve nakliyesi açısından en emniyetli fosil yakıttır.
Güvenilir : Endüstriyel ve diğer alanlarda elektrik enerjisinin rekabetçi fiyatlarla ve güvenilir olarak temini açısından, kömürün Dünyada yaygın bir şekilde bulunuşu ve bir çok ülke tarafından üretiliyor oluşu tedarikde güvenirliliği sağlamaktadır.
KÖMÜR SOBASI SATIN ALIRKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Sobaların kömür yanma bölgeleri sıcaklığı korumak için refrakter tuğla ile kaplı ve ısı yayma bölgesi ise tuğlasız olmalı,
Sobalar uçucusu yüksek kömürler (10’nun ve üzeri) için üstten yakılacak şekilde düzenlenmiş olmalı,
Kömürün yanmasını sağlayan birincil hava ayarlanabilir ve odada istenilen sıcaklık temin edilebilir olmalı,
Soba, birincil (primer) havanın kömür yatağı içinden geçerek yukarı doğru gidecek şekilde dizayn edilmiş olmalı,
Her türlü yanma şartlarında bacadan gözle görülür kirletici madde atılmamalı,
Soba üzerinde bulunan tüm kapakların çevresi ısıya dayanıklı yanmaz ve zamanla bozulmaz conta ile hava sızdırmaz yapılmış olmalı,
Baca klapesinin tamamen kapanmasını önleyici bir tertibat olmalı,
Yüksek sıcaklığa dayanıklı contalar doğru yerleştirilmiş ve soba kapakları kapatıldığında hava sızdırmadığı garanti edilmiş olmalı,
Verimlilik tüm yanma hızlarında ve her türlü katı yakıt ile aynı olmalı,
Izgara krom alaşımlı demir olmalı,
Sobanın gövde malzemesi en az 5 mm et kalınlıkta sert pik döküm veya çelik levhadan yapılmış olmalı
Her türlü işletme şartlarında bacadan atılan toz emisyonu %20 opasite’yi geçmemeli,
Üretici evlerde sobanın nereye, ne şekilde kurulacağı ile ilgili elkitapçığı hazırlamalı.
KÖMÜRLE İLGİLİ TERİMLER
TÜVENAN KÖMÜR:
Tüvenan kömür, bir kömür ocağından tabii olarak çıkarılıp hiçbir işleme tabi tutulmayan ham kömürdür.
KRİBLE KÖMÜR:
Krible kömür, ayıklama ve eleme işlemine tabi tutulmuş tüvenan kömürdür.
ELENMİŞ KÖMÜR:
Elenmiş kömür, belli delik aralıklı eleklerden elenmiş ve belli boyut sınırları arasında sınıflandırılmış kömürdür.
TEMİZLENMİŞ KÖMÜR:
Temizlenmiş kömür, yaş veya kuru bir sistemle temizleme işlemi görmüş kömürdür.
YIKANMIŞ KÖMÜR:
Yıkanmış kömür, yaş bir temizleme işlemi görmüş kömürdür.
TOPLAM RUTUBET (NEM):
Numune olarak alınmış olan kömürde standart şartlar altında bertaraf edilebilen rutubet miktarıdır.
BÜNYE RUTUBETi (Bünye Nemi - Higroskopik Nem):
Havada kuru kömür numunesinin 105 C sıcaklıkta oksijensiz bir ortamda sabit bir ağırlığa ulaşıncaya kadar kaybettiği rutubettir.
SERBEST RUTUBET (Yüzey Rutubeti - Kaba Nem):
Tüvenan kömürün, havada kuru kömür haline dönüşünceye kadar kaybettiği rutubet olup buna kaba nem adıda verilir.
HAVADA KURUMUŞ KÖMÜRDE RUTUBET (NEM):
Maruz kaldığı havada yaklaşık bir dengeye ulaşan kömür numunesindeki rutubettir.
TOPLAM KÜL :
Bir kömür numunesinin tam yakılması sonucu arta kalan mineral maddelerin toplam ağırlığının % olarak ifadesidir.
BAĞIL KÜL :
Fiziksel yollarla kömürden uzaklaştırılamıyan mineral maddelerdir.
GAZ :
Kömürün havasız ( oksijensiz) ortamda ısıtılması ve damıtılması sırasında kaybettiği kütledir. Uçucu madde ve Rutubet toplamından oluşur.
UÇUCU MADDE :
Kömürdeki gaz miktarından rutubet miktarının çıkarılmasıyla bulunan değerdir.
SABİT KARBON :
Kömürdeki ; Rutubet, Kül ve Uçucu Madde toplamlarının 100'den çıkartılması ile bulunan değerdir.
ELEMENTEL KARBON :
Kömürün bileşiminde bulunan sabit(serbest) ve bağlı karbon toplamından oluşan değerdir.
SAF KÖMÜR :
Kömürde faydalanılan kısım olup, Uçucu madde ve Sabit karbon toplamından oluşur.
KOK :
Kömürdeki Sabit karbon ve Kül miktarının toplamıdır.
KOK HASSASI:
Gaz tayini sonucu kalan kömürün şekil ve renginin ifadesidir.
TOPLAM KÜKÜRT :
Kömür numunesi içerisindeki tüm kükürt bileşiklerinin ( sülfat,organik, serbest,pirit,
kalkopirit v.b.) ihtiva ettiği kükürdün % de olarak ifadesidir.
KÜLDE KALAN KÜKÜRT: ( Yanmaz Kükürt)
Kömür numunesinin en fazla 850 C 'da tam yakılması sonucu elde edilen kül içerisinde sülfatlı bileşikler halinde kalan kükürdün % de olarak ifadesidir.
YANAR KÜKÜRT:
Kömür numunesinin en fazla 850 C 'da tam yakılması sonucunda yanma gazlarında kükürt bileşiği halinde bulunan kükürdün % de olarak ifadesidir.
YUKARI ( ÜST ) ISI DEĞERİ:(Kalori Değeri)
Kömür numunesinin kalorimetre bombasında tam yakılması sonucu açığa çıkan ısının Kcal/Kg. olarak ifadesidir
ALT ( AŞAĞI ) ISI DEĞERİ:(Kalori Değeri)
Kömür numunesinin kalorimetre bombasında tam yakılması sonucu açığa çıkan Üst ısı değerinden kömürün rutubeti ile kömürdeki Hidrojenin yanması sonucu oluşan suyun kondensazyon ısıları toplamının çıkarılması ile hesaplanan ısının Kcal/Kg. olarak ifadesidir.
|